Hoe kan ik het beste ratten bestrijden

Een complete gids voor particulieren en bedrijven

Ratten vormen een groeiend probleem in zowel stedelijke als landelijke gebieden. In het bijzonder de bruine rat, die bekend staat om zijn schade en overlast. Dit artikel is bedoeld als een handleiding voor iedereen die met rattenoverlast te maken heeft of dit wil voorkomen, zonder gebruik te maken van rattengif. Door bewuster om te gaan met de eerste levensbehoeften van ratten, zoals voedsel en schuilplaatsen, kunnen we de overlast drastisch verminderen.

Waarom ratten overlast moet worden voorkomen?

Ratten zijn niet alleen een vervelende plaag, maar vormen ook een groot risico voor de volksgezondheid. Ze dragen ziekten over die gevaarlijk zijn voor zowel mensen als dieren. Zodra je sporen van ratten aantreft, is het cruciaal om direct actie te ondernemen. Het probleem in de kiem smoren voorkomt grotere en moeilijker te beheersen situaties. Ratten bestrijden is geen luxe maar bittere noodzaak.

Hoe is de wetgeving rondom ratten bestrijden?

Sinds 1 januari 2017 is het gebruik van rattengif buiten streng gereguleerd. Alleen professionele ongediertebestrijders die voldoen aan specifieke certificeringen en regelgeving mogen rattengif buitenshuis gebruiken. Dit roept de vraag op of het gebruik van rattengif überhaupt noodzakelijk is. Veel overlast kan namelijk voorkomen worden door preventieve maatregelen te nemen.

Wat zijn de meest voorkomende rattensoorten?

In Nederland hebben we voornamelijk te maken met twee soorten ratten: de bruine rat en de zwarte rat.

Bruine Rat

1. Kleur: Lichtbruin met een lichtere buik.
2. Kenmerken: Stompe kop, grote oren, fors gebouwd.
3. Leefomgeving: Stedelijke en landelijke gebieden, vaak in de buurt van water.

Waar komt de bruine rat voor in Nederland?

Bruine ratten komen overal in Nederland voor en zijn de meest voorkomende rattensoort in ons land. Deze slimme dieren passen zich makkelijk aan hun omgeving aan en kunnen niet alleen goed graven, maar ook uitstekend zwemmen en klimmen. Ze geven de voorkeur aan vochtige omgevingen, omdat ze dagelijks water nodig hebben. De bruine rat is vooral ’s nachts actief en vertrouwt daarbij voornamelijk op zijn reukvermogen, wat hun belangrijkste zintuig is.

Hoe is het uiterlijk van de bruine rat?

De bruine rat is steviger gebouwd dan de zwarte rat en heeft een stompere snuit. Een opvallend kenmerk is de dikke, bijna kale staart, die korter is dan het lichaam (17 – 23 cm). Meestal is de rug van de bruine rat grijsbruin en de buik lichter van kleur, maar er zijn verschillende kleurvarianten, waaronder albino’s. Volwassen bruine ratten worden gemiddeld 22 tot 30 cm lang en kunnen maximaal zo’n 500 gram wegen. Pasgeboren jongen zijn ongeveer 3 cm groot, kaal en blind.

Hoe is de leefwijze en ontwikkeling van de bruine rat?

Een bruine rat leeft gemiddeld ongeveer 1 jaar, maar kan in sommige gevallen wel 2 tot 3 jaar oud worden. Vrouwtjes zijn al na 3 maanden geslachtsrijp en blijven vrijwel constant vruchtbaar. Ze kunnen tot wel 15 worpen krijgen, met gemiddeld 7 tot 10 jongen per nest. Na een draagtijd van ongeveer 3 weken volgt een zoogperiode van 4 weken. Zodra de jongen 3 maanden oud zijn, zijn ook zij geslachtsrijp en kunnen ze voor nageslacht zorgen. Als er voldoende voedsel en nestelplekken beschikbaar zijn, kan een rattenpopulatie snel groeien en uitmonden in een plaag.

Bruine ratten zijn wijdverspreid in heel Nederland en vormen de meest voorkomende rattensoort. Deze cultuurvolgers hebben een sterk aanpassingsvermogen en kunnen niet alleen goed graven, maar ook zwemmen en klimmen. Ze geven de voorkeur aan vochtige omgevingen, omdat ze dagelijks water nodig hebben. De bruine rat is vooral ’s nachts actief en vertrouwt voornamelijk op zijn sterke reukvermogen.

Als alleseters eten ze wat ze kunnen vinden, maar hebben een voorkeur voor het beste wat beschikbaar is, zoals granen, knolgewassen, groenten, fruit, vlees en vis. Gemiddeld consumeert een bruine rat zo’n 15-20 gram voedsel per dag.

Zwarte Rat

1. Kleur: Blauwgrijs tot zwart met een lichtere buik.
2. Kenmerken: Spitse kop, kleine oren, slank gebouwd.
3. Leefomgeving: Droge, hoge gebieden zoals zolders en pakhuizen.

Waar komt de zwarte rat voor in Nederland?

De zwarte rat komt in Nederland vooral voor in havengebieden. In regio’s zoals Noord-Brabant, Zeeuws-Vlaanderen en Noord-Limburg zijn ze veel te vinden op agrarische bedrijven en in veevoederbedrijven in (binnen)havengebieden. Daarnaast worden ze steeds vaker gespot in stedelijke gebieden. Zwarte ratten houden van droge, hoge plekken zoals zolders en dakbeschot. Hoewel ze minder voorkomend zijn dan de bruine rat, maken ze een opmars in bepaalde delen van Nederland.

In tropische gebieden leeft de zwarte rat voornamelijk in bomen. In Nederland verblijven ze vaak in gebouwen op hoge, droge plekken, zoals schuurtjes, zolders, vlieringen, pakhuizen en havenemplacementen. Ze komen zelfs aan boord van schepen voor en soms onder de funderingen van woningen. De zwarte rat heeft zich nog beter aangepast aan het leven in gebouwen dan de bruine rat.

Hoe is het uiterlijk van de zwarte rat?

Zwarte ratten hebben een slank lichaam, een spitse snuit, grote kraalogen en opvallend grote oren. Ondanks hun naam is de kleur van hun vacht geen betrouwbaar kenmerk om ze te identificeren. Er bestaan namelijk verschillende kleurvariaties:

• Rug en buik blauwgrijs tot zwart (Rattus rattus)
• Grijsbruine rug en witte buik (Rattus rattus frugivorius)
• Grijsbruine rug en lichtgrijze tot middengrijze buik (Rattus rattus alexandrinus)

Volwassen zwarte ratten zijn tussen de 14 en 23 cm lang, exclusief hun dunne staart die langer is dan hun lichaam. Met een gewicht van 150 tot 250 gram zijn ze aanzienlijk lichter dan de bruine rat. Pasgeboren ratten zijn kaal en blind en zijn ongeveer 3 cm lang bij de geboorte.

Wat is de levensduur en hoe snel vermenigvuldigd de zwarte rat?

Zwarte ratten hebben een gemiddelde levensduur van ongeveer 2 jaar, maar onder ideale omstandigheden kunnen ze zelfs 4 jaar oud worden. Ze vermenigvuldigen zich bovendien in een razend tempo. Een nest bevat meestal 6 tot 10 jongen, die na slechts 3 maanden al geslachtsrijp zijn. Een vrouwtje krijgt gemiddeld 6 worpen per jaar, met een draagtijd van ongeveer 3 weken.

Als de omstandigheden gunstig zijn, kunnen zwarte ratten in korte tijd uitgroeien tot een echte plaag.

Planten ratten zich snel voort?

Ratten planten zich snel voort, vooral bij gunstige omstandigheden. Een vrouwtje kan jaarlijks tientallen nakomelingen krijgen, wat een snelle toename van de populatie betekent. Daarom is het belangrijk om snel in te grijpen bij de eerste tekenen van overlast.

Ratten bestrijden in 5 stappen

Rattenbestrijding is het meest effectief wanneer je een gestructureerde aanpak volgt. Hier zijn de vijf stappen die je kunt volgen:

Stap 1: Inspectie

Doe een grondige inspectie van je huis, bedrijf en omgeving. Let op rattenholen, uitwerpselen, knaagschade en looproutes van ratten. Dit geeft je een goed beeld van de omvang van het probleem.

Stap 2: Opruimen en schoonmaken

Ratten worden aangetrokken door rommel en voedselresten. Het opruimen van oude spullen, het schoonhouden van je tuin en het verwijderen van geursporen zijn cruciaal om ratten weg te houden.

Stap 3: Ontneem voedsel

Zorg ervoor dat er geen voedselbronnen beschikbaar zijn voor ratten. Bewaar afval in afgesloten containers, voer huisdieren ’s nachts niet en strooi geen brood voor vogels in de buurt.

Stap 4: Weringsmaatregelen

Sluit alle mogelijke toegangswegen voor ratten af. Dicht scheuren en openingen in muren en zorg ervoor dat ze niet naar binnen kunnen komen. Dit is een van de meest effectieve manieren om ratten buiten de deur te houden.

Stap 5: Ratten bestrijden of verjagen

Als het probleem ondanks alle maatregelen aanhoudt, kan het nodig zijn om ratten te verjagen of te bestrijden. Hoewel rattengif vaak wordt gebruikt, is het belangrijk om te kiezen voor milieuvriendelijke en diervriendelijke alternatieven.

Het verschil in uitwerpselen tussen de bruine en zwarte rat is een handige manier om beide soorten te onderscheiden:

• Bruine rat: De uitwerpselen van de bruine rat zijn groter, ovaal van vorm en vaak licht gebogen. Ze hebben een lengte van ongeveer 1,5 tot 2 cm en worden meestal verspreid gevonden.
• Zwarte rat: De uitwerpselen van de zwarte rat zijn kleiner en hebben een spits toelopende vorm, bijna als een spindel. Ze zijn ongeveer 1 cm lang en worden vaak op één plek in hoopjes aangetroffen.

Aan de hand van deze verschillen kun je onder andere bepalen met welke rat je te maken hebt.

Wat zijn kenmerkende verschillen tussen de bruine en zwarte rat?

Het belangrijkste verschil tussen een bruine en een zwarte rat zit in hun bouw en uiterlijke kenmerken.

• Bouw: De bruine rat is steviger en zwaarder gebouwd, terwijl de zwarte rat slanker en lichter is.
• Snuit: De bruine rat heeft een stompe snuit, terwijl de zwarte rat een spitse snuit heeft.
• Staart: De staart van de bruine rat is dikker en korter dan zijn lichaam, terwijl de zwarte rat een dunne staart heeft die langer is dan zijn lichaam.
• Leefomgeving: De zwarte rat leeft vaak op hogere, drogere plekken (zolders, vlieringen), terwijl de bruine rat zich meer ophoudt in vochtige omgevingen en vaak dicht bij de grond leeft.

Met deze kenmerken kun je beide soorten goed van elkaar onderscheiden.

Lees ook deze tips voor het zetten van een rattenval.

Bewustwording en verantwoordelijkheid

Rattenbestrijding is niet alleen de verantwoordelijkheid van de ongediertebestrijder, maar van iedereen in de omgeving. Door samen te werken en bewust om te gaan met afval en hygiëne, kunnen we rattenoverlast effectief aanpakken. Het begint bij het minimaliseren van voedselbronnen en schuilplaatsen voor ratten. Dit betekent dat afval goed afgesloten moet worden bewaard, tuinen en erven schoon moeten worden gehouden, en dat voedselresten niet rondslingeren. Ook is het belangrijk om eventuele openingen in gebouwen, zoals kieren en gaten, te dichten zodat ratten geen toegang hebben tot binnenruimtes.

Naast preventieve maatregelen, is het essentieel om een rattenprobleem vroegtijdig te signaleren en meteen actie te ondernemen. Het inschakelen van een professionele ongediertebestrijder is vaak nodig om de situatie onder controle te krijgen. Maar door als buurt of bedrijf samen te werken en proactief te handelen, kan een plaag worden voorkomen. Iedereen heeft een rol in het voorkomen van rattenoverlast, en bewustwording is de eerste stap naar een ratvrije omgeving.

Welke producten biedt PestiNext® tegen ratten?

PestiNext® biedt een breed scala aan producten die bedrijven en consumenten helpen om rattenoverlast effectief aan te pakken, zonder schadelijke chemicaliën te gebruiken. Voor het diervriendelijk verjagen van ratten biedt PestiNext® diverse oplossingen, zoals elektronische verjagers die ratten op afstand houden zonder ze te schaden. Daarnaast zijn er ook diervriendelijke vangkooien beschikbaar, waarmee ratten levend gevangen kunnen worden om ze vervolgens elders vrij te laten. 

Voor wie op zoek is naar een gifvrije oplossing voor rattenbestrijding, biedt PestiNext® rattenvoerdozen met geïntegreerde rattenklemmen. Deze klemmen zijn veilig geplaatst in afgesloten dozen, waardoor ze buiten het bereik van kinderen en huisdieren blijven, en zorgen voor een snelle en effectieve bestrijding zonder het gebruik van gif. Dankzij deze innovatieve producten kunnen bedrijven en consumenten rattenoverlast op een veilige, milieuvriendelijke manier beheersen.

Is samenwerking met de buurt belangrijk bij rattenoverlast?

Ja, samenwerking met de buurt is cruciaal bij het aanpakken van rattenoverlast. Ratten zijn hardnekkige plaagdieren die zich snel kunnen vermenigvuldigen, vooral als er voldoende voedsel en schuilplaatsen beschikbaar zijn. Hoewel er effectieve bestrijdingsmethoden zijn, kan het probleem pas echt worden aangepakt als de hele omgeving betrokken is. Door samen te werken en preventieve maatregelen te nemen, zoals het goed afsluiten van afval, het dichten van toegangswegen voor ratten en het opruimen van rommel, kan de noodzaak voor het gebruik van schadelijke chemicaliën en rattengif aanzienlijk worden verminderd.

Preventieve bestrijding richt zich op het elimineren van de factoren die ratten aantrekken. Dit kan bijvoorbeeld door voedselbronnen weg te nemen, zoals gemorst voer of open vuilnisbakken, en door gebouwen goed te onderhouden om te voorkomen dat ratten zich kunnen nestelen. Wanneer een hele buurt deze maatregelen treft, wordt het voor ratten een stuk moeilijker om te overleven en zich voort te planten.

Wil je meer weten over hoe je samen met de buurt rattenoverlast kunt bestrijden, of heb je specifieke vragen over preventieve maatregelen? Laat dan een reactie achter hieronder, en we helpen je graag verder!

Word partner van PestiNext® en profiteer van staffelkortingen en de laagste prijsgarantie!

Ben je een ongediertebestrijder, webshop of winkelier, of een bedrijf dat zelf met ongediertebestrijding bezig is? PestiNext® biedt jou de mogelijkheid om hoogwaardige producten in te kopen met staffelkortingen en de laagste prijsgarantie. Of je nu op zoek bent naar oplossingen voor rattenbestrijding, zoals diervriendelijke vallen, verjagers of gifvrije voerdozen met rattenklemmen, bij PestiNext® vind je alles wat je nodig hebt om jouw klanten de beste service te bieden of je eigen bedrijf te beschermen tegen ongedierte. Registreer je vandaag nog bij PestiNext® en profiteer van scherpe prijzen en exclusieve voordelen voor jouw onderneming!